Viện Hàn lâm Khoa học Hoàng gia Thụy Điển đã quyết định trao giải Nobel Vật lý năm 2018 “cho những phát minh đột phá trong lĩnh vực vật lý laser”, một nửa dành cho Arthur Ashkin với “nhíp quang học và ứng dụng vào các hệ thống sinh học” và nửa còn lại dành chung cho Gérard Mourou và Donna Strickland với “phương pháp tạo xung quang học cường độ cao, siêu ngắn”.

Những phát minh được vinh danh trong năm nay đã cách mạng hóa vật lý laser. Các vật thể cực nhỏ và các quá trình cực nhanh giờ đây xuất hiện trong các lĩnh vực mới. Không chỉ vật lý mà cả hóa học, sinh học và y học đã có được những công cụ chính xác để sử dụng trong nghiên cứu cơ bản và các ứng dụng thực tiễn.

Arthur Ashkin đã phát minh ra nhíp quang học có khả năng gắp các hạt, nguyên tử và phân tử bằng những ngón tia laser. Virus, vi khuẩn và các tế bào sống khác cũng có thể được nắm giữ, nghiên cứu và thao tác mà không bị hư hại. Nhíp quang học của Ashkin đã mang đến những cơ hội hoàn toàn mới để quan sát và điều khiển cơ chế của sự sống.

Gérard Mourou và Donna Strickland đã mở đường cho sự ra đời của những xung laser ngắn nhất và mạnh nhất mà con người tạo ra. Kỹ thuật mà họ phát triển đã mở ra những lĩnh vực nghiên cứu mới và dẫn đến những ứng dụng rộng rãi trong công nghiệp và y tế; ví dụ, hàng triệu ca phẫu thuật mắt được thực hiện hàng năm với những chùm tia laser sắc bén nhất.

Nguồn: Nobel Prize